شش بار که کتابهای تاریخ اشتباه کردند (و آنچه واقعاً پاک شد)
هر کتاب تاریخی که به دستتان دادهاند شکل مشخصی داشت. اینجا شش بار را میبینید که آن شکل نادرست از آب درآمد — بهشدت، در برابر چشم همه، و به شیوههایی که هیچکس انتظارش را نداشت.
ساختمانی که هر روز از کنارش میگذرید
یک کانال یوتیوب هست که این روزها زیاد تماشایش میکنم، به نام My Lunch Break، و بیهیچ تردیدی توصیهاش میکنم.
مجری در Google Street View در شهرها قدم میزند، جلوی ساختمان دولتی قدیمی و عظیمی یا کلیسای جامعی میایستد و روایت رسمی ساخت آن را میخواند — چهار سال ساختوساز، معمار مرموز، آتشسوزی، بازسازی. بعد یک سؤال ساده میپرسد: به نظر شما این جور درمیآید؟
او این کار را با طنزی خشک و گزنده انجام میدهد که تماشایش را واقعاً سرگرمکننده میکند، و این مهمتر از آن است که مردم اعتراف میکنند. هیچکس یک سخنرانی درسی را تا آخر گوش نمیدهد. اما همه یک داستان خوب را که راویاش خودش از گفتنش لذت میبرد تا آخر گوش میدهند.
تماشا کنید: My Lunch Break — Top Episodes
بهترین قسمتها به انتخاب خودشان. از هر جا که خواستید شروع کنید — ساختمان نزدیک شما به احتمال زیاد آنجاست.
در یوتیوب مشترک شوید ←کاری که این کانال بیش از هر چیز انجام میدهد این است که مردم را وادار میکند سرشان را بالا بگیرند. هزاران نفر از ما هر روز از کنار ساختمانهای خارقالعاده میگذریم و حتی یک بار هم نمیپرسیم چه کسی آن سنگ را تراشیده، واقعاً چقدر طول کشیده، یا چرا هیچکس حتی یک نام را به یاد ندارد. اینکه مخاطبان را وادار کنی خیابانی را که در آن زندگی میکنند واقعاً ببینند، کار کوچکی نیست.
قصد ندارم اینجا چیزی را فیصله دهم. در عوض میخواهم یک نوشتهٔ همراه پیشنهاد کنم: شش موردی که روایت رسمی گذشته واقعاً نادرست بود — مستند، قابل بررسی، و در هر مورد عجیبتر از روایتی که جایگزینش شد. چون استدلال صادقانه برای شکورزی این نیست که تاریخ ممکن است اشتباه باشد. بلکه این است که تاریخ بهطور اثباتشده، بیش از یک بار، در محدودهٔ حافظهٔ زندگان، اشتباه بوده است.
1معبدی که نباید وجود میداشت
در بیشتر قرن بیستم، ترتیب کتابهای درسی قطعی بود: اول کشاورزی آمد، بعد مازاد غذا، بعد شهرکها، بعد کاهنان، و بعد بناهای یادبود. تا وقتی کسی آنقدر گندم نمیکاشت که سازندگان را سیر کند، نمیشد معبد ساخت.
تا اینکه گاوآهن یک کشاورز کُرد مدام به سنگ گیر کرد.
گوبکلیتپه مجموعهای از ستونهای عظیم سنگ آهکی حجاریشده در جنوب شرقی ترکیه است که به شکل حلقه چیده شدهاند و با نقش روباه، گراز، عقرب و کرکس تزئین شدهاند. قدمت آن حدود ۱۱٬۶۰۰ سال است. از کشاورزی قدیمیتر است. از سفالگری، نوشتار، فلز و چرخ قدیمیتر است.
کتابها یک قرن تمام اشتباه میکردند. نه به این دلیل که کسی آن را پنهان کرده بود. به این دلیل که هیچکس حفاری نکرده بود.
2رایانهای از ۱۰۰ سال پیش از میلاد
در سال ۱۹۰۱، غواصان اسفنجگیر در نزدیکی جزیرهٔ یونانی آنتیکیترا یک کشتی غرقشده از دوران روم پیدا کردند. در میان مجسمههای مفرغی و مرمری، تکهای زنگزده به اندازهٔ یک کتاب بزرگ بود. این تکه دهها سال تقریباً نادیده ماند.
سرانجام تصویربرداری با اشعهٔ ایکس و سیتیاسکن نشان داد که چیست: دستکم سی چرخدندهٔ مفرغی درهمگیر که با دست بریده شده بودند و یک رایانهٔ آنالوگ را تشکیل میدادند که حرکت خورشید و ماه را شبیهسازی میکرد، چرخهٔ بازیهای المپیک را دنبال میکرد و گرفتها را پیشبینی میکرد.
این شکاف واقعاً توضیح داده نشده است. یا دانش از دست رفت، یا در اشیایی باقی ماند که به دست ما نرسیدهاند. و ما اصلاً از وجود این پرسش باخبریم فقط چون کسی آن تکهٔ زنگزده را نگه داشت و دورش نینداخت.
3شهر آمریکاییای که کسی از آن حرف نمیزند
سیزده کیلومتر دورتر از مرکز شهر سنتلوئیس، شهری برپا بود. در اوج خود در حدود سال ۱۱۰۰ میلادی، کاهوکیا بین پانزده تا بیست هزار نفر جمعیت داشت — بیشتر از لندنِ همان زمان. محلههای برنامهریزیشده، یک میدان بزرگ، و دایرهای از تیرکهای چوبی داشت که برای دنبال کردن حرکت خورشید به کار میرفت.
در مرکز آن مانکس ماوند قرار دارد: حدود سی متر ارتفاع، با پایهای که مساحتش از پایهٔ هرم بزرگ جیزه بیشتر است. با دست ساخته شده، سبد به سبد خاک.
4سنگهایی که هنوز باورشان برایمان سخت است
در بعلبک لبنان، سه قطعه سنگ در دیوار سکوی معبد هرکدام حدود ۸۰۰ تن وزن دارند. در معدن سنگ نزدیک آن، سنگهایی سنگینتر افتادهاند که هنوز نیمی از آنها به بستر سنگی چسبیده است — وزن یکی از آنها بیش از ۱٬۶۰۰ تن برآورد میشود؛ بزرگترین قطعه سنگ تراشیدهشدهٔ شناختهشده در سراسر زمین.
جلویش بایستید و حس کنید که چیزی جور درنمیآید. این حس خطای استدلال نیست. واکنشی کاملاً عاقلانه در برابر صخرهای بسیار بزرگ است — و همین حس است که مردم را به جستوجو وامیدارد، که دقیقاً کارکردش همین است.
5شهرهایی که از دل گِل برخاستند
در سیاتل میتوانید با راهنما در خیابانهایی قدم بزنید که اکنون زیرِ شهر قرار دارند. در شیکاگو، ساختمانها را یکپارچه روی جکهای پیچی بالا بردند — هتلها بیش از یک متر بالا رفتند، در حالی که مهمانان همچنان داخل آنها شام میخوردند.
طبقههای همکف به زیرزمین تبدیل شدند. درها و پنجرههای قدیمی زیر پیادهرو رفتند. اگر تا به حال ساختمانی دیدهاید که پنجرههایش بهطرز عجیبی پایین است و با خود گفتهاید عجیب است — درست فکر کرده بودید. عجیب است. و یکی از خارقالعادهترین داستانهای مهندسی قرن نوزدهم هم هست که تقریباً به هیچکس آموخته نمیشود.
6آنچه با خودمان کردیم
ایستگاه پنسیلوانیا در سال ۱۹۱۰ در نیویورک افتتاح شد. سالن انتظارش از روی حمامهای کاراکالا ساخته شده بود، با ستونهایی از گرانیت صورتی و سقفی به ارتفاع چهلوپنج متر. به اتفاق نظر همه، یکی از زیباترین فضاهای داخلی ایالات متحده بود.
در سال ۱۹۶۳ آن را تخریب کردند تا یک ساختمان اداری و یک ورزشگاه بسازند. آوارش را در باتلاقی در نیوجرسی ریختند.
اگر تا به حال به ساختمانی قدیمی نگاه کردهاید و با خود گفتهاید امروز نمیتوانستیم چنین چیزی بسازیم، و زحمتش را هم به خود نمیدادیم — ایستگاه پن گواه شماست. این اتفاق در محدودهٔ حافظهٔ زندگان، جلوی دوربینها افتاد، و کسانی که این کار را کردند در آن زمان ذرهای شرمنده نبودند.
پس واقعاً چه چیزی پاک شد؟
این همان نکتهای است که مدام به آن بازمیگردم.
چیزی واقعاً از سوابق پاک شده است، و فکر نمیکنم به اندازهٔ کافی دربارهاش حرف زده شود: کسانی که کار را انجام دادند.
ما اسقفی را که سفارش ساخت کلیسای جامع را داد و معماری را که نقشهها را امضا کرد میشناسیم. اما تقریباً هرگز نام حتی یک سنگتراش، کندهکار، شیشهبُر یا کارگر را نمیدانیم — مهاجران، شاگردان، مردانی که سی سال پای یک ساختمان گذاشتند و پیش از پایانش مردند. مهارتشان وسط شهر شما ایستاده است. نامشان از میان رفته است.
چگونه ادعایی دربارهٔ گذشته را بررسی کنیم
چهار پرسش که به کارتان میآید، شکهایتان به هر سمتی که باشد — و دربارهٔ روایت رسمی هم درست به همان سختی به کار میروند که دربارهٔ هر روایت دیگری:
- اگر این نادرست بود، شواهد چه شکلی داشت؟ اگر هیچ چیز نتواند علیه آن به حساب آید، هنوز نظریه نیست.
- این توضیح یک چیز را پوشش میدهد یا چیزهای زیادی را؟ علتهای معمولیِ جداگانه برای واقعیتهای جداگانه یک الگو نمیسازند.
- آیا در سوابق چیزی ناخوشایند هست؟ تاریخهای ساختگی فقط تمجید میکنند. تاریخهای واقعی منتقد، شکایت، هزینههای بیش از بودجه و نقدهای بد دارند.
- آیا خودم میتوانم بررسیاش کنم؟ نشانههای معدن سنگ، دفترهای حساب شرکتها، بایگانی روزنامهها، سوابق مهندسی شهری. بسیار بیشتر از آنچه مردم گمان میکنند از اینها در دسترس عموم است.
کانال را تماشا کنید. لذت ببرید. بعد بروید و خودتان چیزی را جستوجو کنید — چون جستوجو کردن تمام ماجراست، و تنها کاری است که هیچکس نمیتواند به جای شما انجام دهد.
See English With Your Ears — مرور زبانی
درک مطلب خود را بسنجید
- چرا گوبکلیتپه برای باستانشناسان چنین شوکی بود؟
- a) از مادهای ناشناخته ساخته شده بود
- b) پیش از کشاورزی ساخته شده بود، چیزی که کتابهای درسی ناممکن میدانستند
- c) زیر آب پیدا شد
- d) هیچکس نمیتواند قدمتش را تعیین کند
- چه چیزی سازوکار آنتیکیترا را قابلتوجه میکند؟
- a) از طلا ساخته شده است
- b) تا حدود ۱٬۴۰۰ سال هیچ چیزی با این پیچیدگی مکانیکی دوباره ظاهر نمیشود
- c) در قرن گذشته ساخته شده است
- d) هنوز بینقص کار میکند
- چه بر سر ایستگاه پنسیلوانیا آمد؟
- a) در آتش سوخت
- b) در جنگ از بین رفت
- c) در سال ۱۹۶۳ عمداً تخریب شد
- d) هنوز بدون تغییر پابرجاست
- چرا پنجرههای برخی ساختمانهای قدیمی پایینتر از سطح خیابان است؟
- a) در زمین فرو رفتند
- b) برای دفاع اینطور ساخته شدند
- c) شهرها سطح خیابانهایشان را بالا بردند
- d) هیچکس نمیداند
- به گفتهٔ نویسنده، واقعاً چه چیزی پاک شده است؟
- a) همهٔ سوابق پیش از ۱۸۰۰
- b) نام کارگرانی که این مکانها را ساختند
- c) نقشههای اصلی
- d) همهٔ عکسها
- به گفتهٔ نویسنده، یک سابقهٔ تاریخی واقعی معمولاً شامل چه چیزی است؟
- a) فقط تمجید
- b) توافق کامل میان منابع
- c) انتقاد، شکایت و اشتباه
- d) هیچ تاریخی ندارد
پاسخها
1 b · 2 b · 3 c · 4 c · 5 b · 6 c
پرسش ۶ از همه ارزش به خاطر سپردن بیشتری دارد. داستانهای ساختگی چاپلوسی میکنند. سوابق واقعی با خودشان بحث میکنند.
دوازده واژه که ارزش یادگیری دارند
| واژه | معنا | کاربرد در متن |
|---|---|---|
| to overturn (v.) | تغییر کامل یک ایدهٔ پذیرفتهشده | "What this overturned" |
| to predate (v.) | پیش از چیز دیگری وجود داشتن | "It predates farming" |
| surplus (n./adj.) | بیش از مقدار لازم | "then surplus food" |
| monument (n.) | سازهای بزرگ که برای به یاد ماندن ساخته شده | "then monuments" |
| corroded (adj.) | بهآرامی بر اثر واکنش شیمیایی، مانند زنگزدگی، آسیبدیده | "a corroded lump" |
| earthwork (n.) | سازهای بزرگ از خاک انباشته | Monks Mound |
| prejudice (n.) | نظری ناعادلانه که پیش از دانستن واقعیتها شکل گرفته | "a documented prejudice" |
| bodily (adv.) | بهصورت یک شیء کامل؛ بهطور فیزیکی، یکسره | "raised bodily on jackscrews" |
| rubble (n.) | تکههای شکستهٔ یک ساختمان ویرانشده | "The rubble was dumped" |
| glazier (n.) | صنعتگری که شیشه و پنجره نصب میکند | "mason, carver, glazier" |
| unflattering (adj.) | نشاندهندهٔ کسی یا چیزی در نوری نامطلوب | "anything unflattering" |
| to erase (v.) | کاملاً از میان بردن، بیآنکه ردی بماند | "erased from the record" |
نکتهٔ دستوری: پرسیدن به جای ادعا کردن
به ترفندی که کانال به کار میبرد و این نوشته از آن وام گرفته دقت کنید: does that sound right to you?
پرسش شنونده را به فکر کردن دعوت میکند. ادعا او را به بحث و مخالفت دعوت میکند. این یکی از مفیدترین چیزهایی است که میتوانید در انگلیسی بیاموزید، و در هر بحثی که روزی داشته باشید کارساز است.
مقایسه کنید:
✗ That story is obviously false. (شنونده از آن دفاع میکند)
✓ Does that sound right to you? (شنونده آن را بررسی میکند)
قالبهای پرسشی مفید برای ابراز تردید:
- Does that sound right to you?
- How would we know?
- What would we expect to see if that were true?
- Where does that number come from?
- Who actually did the work?
امتحان کنید. ادعایی را که به آن شک دارید در نظر بگیرید. به جای اینکه بگویید چرا نادرست است، سه پرسشی را که دربارهاش میپرسید بنویسید. بعد ببینید چقدر قویتر به نظر میرسد.
الگوهای جملهای که ارزش دزدیدن دارند
- It is not X. It is Y. — "That feeling is not a failure of reasoning. It is a perfectly sane response."
- Either A, or B. Either way… — طرح دو احتمال بدون وانمود کردن به اینکه میدانیم کدام درست است.
- If you have ever… you were right. — تأیید شَم خواننده پیش از دادن اطلاعات به او.
بحث
- آیا در شهر شما ساختمان قدیمیای هست که هیچکس سازندگانش را به یاد نمیآورد؟ فکر میکنید چه کسی آن را ساخته است؟
- کدامیک از شش داستان بیش از همه غافلگیرتان کرد، و چرا همان یکی؟
- نویسنده میگوید داستانهای ساختگی چاپلوسی میکنند، در حالی که سوابق واقعی انتقاد را در خود دارند. موافقید؟ میتوانید استثنایی به یاد بیاورید؟
- فرق میان بدگمان بودن و بررسی کردن چیست؟ کدام دشوارتر است، و کدام مفیدتر؟
Ross Cline · rosscline.com
منابع و مطالعهٔ بیشتر: گوبکلیتپه — گزارشهای کاوش مؤسسهٔ باستانشناسی آلمان؛ ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو (۲۰۱۸). سازوکار آنتیکیترا — Freeth و همکاران، Nature (۲۰۰۶) و پژوهشهای تصویربرداری بعدی؛ موزهٔ ملی باستانشناسی، آتن. کاهوکیا — Cahokia Mounds State Historic Site؛ ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو (۱۹۸۲). بعلبک — بررسیهای مؤسسهٔ باستانشناسی آلمان دربارهٔ سکو و معدن سنگ معبد ژوپیتر. بالا بردن سطح خیابانها در سیاتل و شیکاگو — سوابق مهندسی شهری و مطبوعات همان دوره. ایستگاه پنسیلوانیا — پوشش خبری همزمان از تخریب ۱۹۶۳ و قانون حفاظت از بناهای شاخص شهر نیویورک (۱۹۶۵). تصاویر از ویکیمدیا کامنز و کتابخانهٔ کنگره، با ذکر منبع هر یک در بالا. کانالی که دربارهاش صحبت شد My Lunch Break در یوتیوب است.
